СЕНСОРНЕ ОЦІНЮВАННЯ ПЛОДІВ ЧЕРЕШНІ ТА ВИШН

Автор(и)

  • І. Є. Іванова Таврійський державний агротехнологічний університет імені Дмитра Моторного image/svg+xml
  • М. Є. Сердюк Національний університет біоресурсів і природокористування України image/svg+xml
  • І. А. Кривонос Таврійський державний агротехнологічний університет імені Дмитра Моторного image/svg+xml
  • І. В. Колокольчікова Таврійський державний агротехнологічний університет імені Дмитра Моторного image/svg+xml
  • О. В. Василішина Уманський національний університет image/svg+xml
  • Т. О. Колісниченко Таврійський державний агротехнологічний університет імені Дмитра Моторного image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.31359/2413.7642.2026.1.22

Ключові слова:

смак плодової сировини, плоди вишні та черешні, бальна оцінка, терміни достигання, загальне сприйняття смаку

Анотація

Конкурентоспроможність фруктової продукції визначається її зовнішніми і сенсорними властивостями, серед яких ключові – маса, діаметр, забарвлення, твердість, текстура, смак і аромат. Для свіжих плодів черешні, вишні сенсорна привабливість є ключовим комплексним показником, який визначає споживчу цінність та товарну якість як свіжої сировини, так і продуктів її переробки. На дегустаційну карту бальної професійної оцінки якості плодів черешні мають вплив такі сенсорні характеристики: зовнішня привабливість плодів, консистенція плодів та смакові якості. На встановлення сенсорного профілю плодів впливають розмір, форма, забарвлення, консистенція м’якоті та соковитість плодів, характер їх шкірочки та індивідуальні відтінки смаку. Для визначення сенсорної оцінки плодів черешні обрано модельні сорти трьох строків достигання: 1-й (ранній) – «Світ Ерліз», «Мерчант», «Бігаро Бурлат», «Рубінова рання», «Валерій Чкалов», «Казка», «Забута»; 2-й (середній) – «Кордія», «Октавія», «Винка», «Первисток», «Темп», «Улюблениця Туровцева», «Талісман», «Ділема», «Мелітопольська чорна», «Оріон», «Червнева рання», «Дачниця», «Простір»; 3-й (пізній) – «Каріна», «Регіна», «Міраж», «Крупноплідна», «Удівітельна», «Зодіак», «Сюрприз», «Колхозниця», «Космічна», «Празднічна», «Анонс», «Темпоріон», «Меотида». Для проведення експерименту взято плоди 10 модельних сортів вишні: «Встреча», «Ожиданіє», «Шалунья», «Сіянець Туровцевої», «Гріот Мелітопольський», «Солідарність», «Ігрушка», «Мелітопольська пурпурна», «Модниця», «Експромт». Сенсорне оцінювання плодів черешні та вишні здійснювали в період споживчої стиглості.
Найвищу сенсорну оцінку (9,0) отримали сорти черешні «Казка», «Винка» та «Крупноплідна». За смаковими якостями максимальні бали (9,0) визначено сортам «Казка» та «Мерчант» за гармонійний кисло-солодкий смак із виразним ароматом. Найкращу консистенцію (8,9) продемонстрував сорт «Винка» з ніжною, соковитою м’якоттю і тонкою, щільною шкіркою. Експерти відзначили гармонійний, кисло-солодкий смак плодів сорту «Крупноплідна». Плоди сортів «Модниця» і «Гріот Мелітопольський» отримали найвищий бал (8,7) за середнім значенням сенсорних параметрів. Плоди цих сортів мали ніжну консистенцію, найбільш соковиту м’якоть та тонку шкірочку плоду. За смаковими якостями плодів експерти виділили сорти «Модниця» та «Гріот Мелітопольський». Бальна оцінка смакових якостей плодів цих сортів була – 8,9 бала. Проведений аналіз допоможе прогнозувати напрями використання сировини – для охолодження та транспортування, споживання у свіжому вигляді або виробництва харчового продукту – та він є інструментом оптимізації післязбиральних технологічних процесів у харчовій промисловості.

Посилання

1. Галат Л. М. Світовий ринок ягід: сучасні тенденції та перспективи для України. Ефективна економіка. 2021. № 2. DOI: https://doi.org/10.32702/2307-2105-2021.2.76

2. Ahmad M. S., Siddiqui M. W. Commercial Quality of Fruits: Part I. Mohammad Shamsher Ahmad, Mohammed Wasim Siddiqui. Postharvest Quality Assurance of Fruits. USA : Springer, 2015. P. 61–89. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-21197-8_5

3. Cliff M. A., Stanich K., Toivonen P. M. A. Evaluation of the sensory, physicochemical, and visual characteristics of a sweet cherry cultivar treated in a commercial orchard with a cherry cuticle supplement when a rainfall event does not occur. HortTechnology. 2017. Vol. 27, iss. 3. P. 416–423. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTTECH03621-16

4. Defining key parameters and predictive markers of ‘Early Bigi’ cherry consumer satisfaction by means of differential storage scenarios / López L., Larrigaudière C., Bordonaba J. G., Echeverría G. Postharvest Biology and Technology. 2023. Vol. 195(8). Article 112117. DOI: https://doi.org/10.1016/j.postharvbio.2022.112117

5. Fruit sensory test of new sweet cherry cultivars / Amidei R., Castellari L., Missere D. et al. Acta Horticulturae. 2017. Number 1161, Vol. 1: VII International Cherry Symposium (June 23, 2013). P. 593–598. DOI: https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2017.1161.94

6. Heinonen I. M., Meyer A. S., Frankel E. N. Antioxidant activity of berry phenolics on human low-density lipoprotein and liposome oxidation. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 1998. Vol. 46. P. 4107–4112. DOI: http://dx.doi.org/10.1021/jf980181c

7. Höfer M., Giovannini D. Phenotypic characterization and evaluation of European cherry collections: a survey to determine the most commonly used descriptors. Journal Horticulture Science Research. 2017. Vol. 1(1). P. 7–12. DOI: https://doi.org/10.36959/745/392

8. Ivanova I., Serdyuk M., Tymoshchuk T., Kravchuk M., Lomeiko O., Bakalova A., Klymenko T., Drobitko A., Arabadzhy-Tipenko L., Pyurko O., Zahorko N. New Approaches to Assessing the Quality of Cherry Fruit. Future of Food: Journal on Food, Agriculture and Society. 2025. Vol. 13, No. 1. P. 44–56. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15315497.

9. Ivanova I., Serdyuk M., Tymoshchuk T., Malkina V., Shkinder-Barmina A., Drobitko A., Zahorko N., Mulienok Y., Shepel A., Savchuk Y. Prediction of cherry fruit technological characteristics by RIDGE-regression method. Future of Food: Journal on Food, Agriculture & Society. 2024. Vol. 12, No. 1. P. 39–50. DOI: https://doi.org/10.17170/kobra-202407218427.

10. Khadivi A., Mohammadi M., Asgari K. Morphological and pomological characterizations of sweet cherry (Prunus avium L.), sour cherry (Prunus cerasus L.) and duke cherry (Prunus × gondouinii Rehd.) to choose the promising selections. Scientia horticulturae. 2019. Vol. 257. Article 108719. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.108719

11. Malchev S., Vasileva K. Bulgarian local cherry genetic resources towards sustainable agriculture. Sustainability. 2023. Vol. 15. Article 174. DOI: https://doi.org/10.3390/su15010174

12. Nishi N. Food system for sustainable healthy diets: global and local efforts. Journal of nutritional science and vitaminology. 2022. Vol. 68. P. 98–100. DOI: https://doi.org/10.3177/jnsv.68.S98.

13. Pre- and postharvest technologies to extend the shelf life of Prunus cerasus / Mihaly K., Kovacs C., Takacs F., Sandor E. Acta agrarian debreceniensis. 2019. Vol. 1. P. 85–89.

14. Preferences in sweet cherry fruits among consumers in Serbia and Bosnia and Herzegovina / Paunović G., Hajder Đ., Korićanac A., Pašalić B. Horticultural Science (Prague). 2022. Vol. 49, iss. 4. P. 189–196. DOI: 10.17221/8/2022-HORTSCI

15. Rigorous monitoring is necessary to guide food system transformation in the countdown to the 2030 global goals / Fanzo J., Haddad L., Schneider K. R. et al. Food Policy. 2021. Vol. 104. Article 102163. DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31788-43

16. Sensory evaluation of sweet cherry cultivars / Dever M. C., MacDonald R. A., Cliff M. A., Lane W. D. HortScience. 1996. Vol. 31(1). P. 150–153. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTSCI.31.1.150

17. Sensory, Nutritive and Functional Properties of Sweet Cherry as Affected by Cultivar and Ripening Stage / Díaz-Mula H., Castillo S., Martínez-Romero D. et al. Food Science and Technology International. 2010. Vol.15(6). P. 535–543. DOI: https://doi.org/10.1177/1082013209351868

REFERENCES

1. Halat, L.M. (2021). The global berry market: current trends and prospects for Ukraine. An Effective Economy, 2. DOI: https://doi.org/10.32702/2307-2105-2021.2.76

2. Ahmad, M.S., Siddiqui, M.W. (2015). Commercial Quality of Fruits: Part I. Mohammad Shamsher Ahmad, Mohammed Wasim Siddiqui. Postharvest Quality Assurance of Fruits. USA: Springer, 61–89. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-21197-8_5

3. Cliff ,M.A., Stanich, K., Toivonen, P.M.A. (2017). Evaluation of the sensory, physicochemical, and visual characteristics of a sweet cherry cultivar treated in a commercial orchard with a cherry cuticle supplement when a rainfall event does not occur. HortTechnology, 27, 3, 416–423. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTTECH03621-16

4. López, L., Larrigaudière, C., Bordonaba, J. G. & Echeverría, G. (2023). Defining key parameters and predictive markers of ‘Early Bigi’ cherry consumer satisfaction by means of differential storage scenarios. Postharvest Biology and Technology, 195(8), Article 112117. DOI: https://doi.org/10.1016/j.postharvbio.2022.112117

5. Amidei, R., Castellari, L. & Missere, D. (2017). Fruit sensory test of new sweet cherry cultivars: VII International Cherry Symposium (June 23, 2013). Acta Horticulturae. 1161(1), 593–598. DOI: https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2017.1161.94

6. Heinonen, I.M., Meyer, A.S. & Frankel, E.N. (1998). Antioxidant activity of berry phenolics on human low-density lipoprotein and liposome oxidation. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 46, 4107–4112. http://dx.doi.org/10.1021/jf980181c

7. Höfer, M., Giovannini, D. (2017). Phenotypic characterization and evaluation of European cherry collections: a survey to determine the most commonly used descriptors. Journal Horticulture Science Research, 1(1). 7–12. DOI: https://doi.org/10.36959/745/392

8. Ivanova, I., Serdyuk, M., Tymoshchuk, T. & Zahorko, N. (2025). New Approaches to Assessing the Quality of Cherry Fruit. Future of Food: Journal on Food, Agriculture and Society, 13(1), 44–56. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15315497.

9. Ivanova, I., Serdyuk, M., Tymoshchuk, T. & Savchuk, Y. (2024). Prediction of cherry fruit technological characteristics by RIDGE-regression method. Future of Food: Journal on Food, Agriculture & Society, 12(1), 39–50. DOI: https://doi.org/10.17170/kobra-202407218427.

10. Khadivi, A., Mohammadi, M., Asgari, K. (2019). Morphological and pomological characterizations of sweet cherry (Prunus avium L.), sour cherry (Prunus cerasus L.) and duke cherry (Prunus × gondouinii Rehd.) to choose the promising selections. Scientia horticulturae, 257, Article 108719. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.108719

11. Malchev, S., Vasileva, K. (2023). Bulgarian local cherry genetic resources towards sustainable agriculture. Sustainability, 15. Article 174. DOI: https://doi.org/10.3390/su15010174

12. Nishi, N. (2022). Food system for sustainable healthy diets: global and local efforts. Journal of Nutritional Science and Vitaminology, 68, 98–100. DOI: https://doi.org/10.3177/jnsv.68.S98.

13. Mihaly, K., Kovacs, C., Takacs, F. & Sandor, E. (2019). Pre- and postharvest technologies to extend the shelf life of Prunus cerasus. Acta agrarian debreceniensis, 1, 85–89. DOI: https://doi.org/10.34101/actaagrar/1/2376

14. Paunović, G., Hajder, Đ., Korićanac, A. & Pašalić B. (2022). Preferences in sweet cherry fruits among consumers in Serbia and Bosnia and Herzegovina. Horticultural Science (Prague), 49, 4, 189–196. DOI: https://doi.org/10.17221/8/2022-HORTSCI

15. Fanzo, J., Haddad, L., Schneider, K.R. (2021). Rigorous monitoring is necessary to guide food system transformation in the countdown to the 2030 global goals. Food Policy, 104. Article 102163. DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31788-43

16. Dever, M.C., MacDonald, R.A., Cliff, M.A. & Lane, W.D. (1996). Sensory evaluation of sweet cherry cultivars. HortScience, 31(1), 150–153. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTSCI.31.1.150

17. Díaz-Mula, H., Castillo, S. & Martínez-Romero, D. (2010). Sensory, Nutritive and Functional Properties of Sweet Cherry as Affected by Cultivar and Ripening Stage. Food Science and Technology International, 15(6), 535–543. DOI: https://doi.org/10.1177/1082013209351868

Завантаження

Опубліковано

2026-05-22

Номер

Розділ

Статті

Схожі статті

Ви також можете розпочати розширений пошук схожих статей для цієї статті.